LingoflyՔսան, հարիւր, երկրորդ, քառորդ: los números más allá del diez
Los números del diez en adelante salen de la primera decena, y se aprenden una sola vez. Para «dos billetes» y «cinco días» basta la primera decena; en la tienda y en el correo hacen falta decenas y millares. Por ejemplo: «Ուղեբեռի քաշը քսաներեք քիլոկրամ է» (ugheperri k'ashə k'sanerek' k'ilogram e) — El peso del equipaje son veintitrés kilos. Una regla del curso de armenio occidental: se trabaja con ejemplos, no se memoriza como una fórmula.
Cómo funciona
Los números del diez en adelante salen de la primera decena, y se aprenden una sola vez. Para «dos billetes» y «cinco días» basta la primera decena; en la tienda y en el correo hacen falta decenas y millares.
Del once al diecinueve — «diez más». Տասնըմէկ (dasnəmeg), տասներկու (dasnergu), տասներեք (dasnerek'), տասնըչորս (dasnəchors), տասնըհինգ (dasnəhink), տասնըվեց (dasnəvets), տասնըեօթը (dasnəyeot'ə), տասնըութը (dasnəut'ə), տասնըինը (dasnəinə). Todo junto, con տասն- (dasn) delante y una ը breve entre las piezas. Solo en տասներկու (dasnergu) y տասներեք (dasnerek') no se escribe la ը: տասը (dasə) se vuelve տասն- y se le añade երկու (yergu) o երեք (yerek').
Decenas, centenas, millares. Քսան (k'san) (20), երեսուն (yeresun) (30), քառասուն (k'arrasun) (40), յիսուն (hisun) (50), վաթսուն (vat'sun) (60), եօթանասուն (yeot'anasun) (70), ութսուն (ut'sun) (80), իննսուն (innsun) (90). Desde el cuarenta se oye el número de origen: քառ- viene de չորս (chors), եօթանա- de եօթը (yeot'ə), ութ- (ut') de ութը (ut'ə). El número compuesto se escribe junto: քսաներեք (k'sanerek) (k'sanerek') — veintitrés, քառասունըհինգ — cuarenta y cinco. Las centenas y los millares, al revés, separados: հարիւր (haryur) յիսուն (hisun) (haryur hisun), երկու (yergu) հազար (hazar) քսան (k'san) (yergu hazar k'san). Luego հարիւր (haryur) (100), հազար (hazar) (1000), միլիոն (milion).
Tras el número, singular. Հինգ (hink) մեթր (met'r) (hink met'r), քսան (k'san) սանթիմեթր (sant'imet'r) (k'san sant'imet'r), հարիւր (haryur) գրամ (kram) (haryur kram) — y con las medidas, sin excepciones. Los ordinales — la terminación -րդ: երկրորդ (yergrort), երրորդ (yerrort), հինգերորդ (hinkerort); «primero» es առաջին (arrachin), sin -րդ. La fecha va en la forma de «a quién»: մարտի (mardi) ութին (ut'in) (mardi ut'in) — a ocho de marzo, ամսուն տասնըհինգին (dasnəhinkin) — a quince del mes. Y las fracciones: կէս (ges) — mitad, քառորդ (k'arrort) — cuarto, մէկուկէս (meguges) — uno y medio, los porcentajes, տոկոս (dogos): տասը (dasə) տոկոս (dogos) (dasə dogos).
Tabla
| Número | Cómo se arma | Ordinal |
|---|---|---|
| 11 — տասնըմէկ (dasnəmeg) | տասն- + ը + մէկ (meg) | տասնըմէկերորդ |
| 13 — տասներեք (dasnerek') | տասն- + երեք (yerek') | տասներեքերորդ |
| 20 — քսան (k'san) | palabra propia | քսաներորդ |
| 40 — քառասուն (k'arrasun) | քառ- de չորս (chors) | քառասուներորդ |
| 70 — եօթանասուն (yeot'anasun) | եօթանա- de եօթը (yeot'ə) | եօթանասուներորդ |
| 23 — քսաներեք (k'sanerek) | junto | քսաներեքերորդ |
| 150 — հարիւր (haryur) յիսուն (hisun) | separado | հարիւր (haryur) յիսուներորդ |
| 1 — մէկ (meg) | palabra propia | առաջին (arrachin) — excepción |
| 1/4 — քառորդ (k'arrort) | de չորս (chors) | — |
| 1,5 — մէկուկէս (meguges) | մէկ (meg) + ու (u) + կէս (ges) | — |
Con ejemplos
- Ուղեբեռի քաշը քսաներեք քիլոկրամ էugheperri k'ashə k'sanerek' k'ilogram eEl peso del equipaje son veintitrés kilos
Cómo se asienta la regla en la cabeza
Una regla no se aprende con la explicación, sino al intentar usarla y fallar. Por eso la aplicación la trae mezclada con palabras y no como lección aparte: reaparece justo donde se te olvidó.
Preguntas frecuentes
los números más allá del diez: ¿cómo funciona en armenio occidental?
Los números del diez en adelante salen de la primera decena, y se aprenden una sola vez. Para «dos billetes» y «cinco días» basta la primera decena; en la tienda y en el correo hacen falta decenas y millares.
¿Cómo se ve en una frase de ejemplo en armenio occidental?
«Ուղեբեռի քաշը քսաներեք քիլոկրամ է» (ugheperri k'ashə k'sanerek' k'ilogram e) — El peso del equipaje son veintitrés kilos. La regla se prueba mejor con frases así que memorizándola como fórmula: en la conversación aflora justamente la frase.