LingoflyԲորբոքում, հետազոտութիւն, ցաւ: el nombre hecho de verbo
Media parte de las palabras médicas es un nombre hecho de verbo con un solo truco: բորբոքիլ → բորբոքում (porpok'um), ներարկել → ներարկում (nerargum), պատուաստել → պատուաստում (badvasdum), զննել → զննում (znnum), հարցնել (hartsnel) → հարցում (hartsum). El sufijo -ում arma el nombre de acción. Se toma la base del presente y se le añade -ում: վարակել (contagiar) → վարակում (contagio), բուժել (puzhel) (curar) → բուժում (puzhum) (tratamiento), որոշել (decidir) → որոշում (voroshum) (decisión). El sentido es…
Cómo funciona
Media parte de las palabras médicas es un nombre hecho de verbo con un solo truco: բորբոքիլ → բորբոքում (porpok'um), ներարկել → ներարկում (nerargum), պատուաստել → պատուաստում (badvasdum), զննել → զննում (znnum), հարցնել (hartsnel) → հարցում (hartsum). El sufijo -ում arma el nombre de acción. Se toma la base del presente y se le añade -ում: վարակել (contagiar) → վարակում (contagio), բուժել (puzhel) (curar) → բուժում (puzhum) (tratamiento), որոշել (decidir) → որոշում (voroshum) (decisión). El sentido es siempre el mismo: el proceso o su resultado.
La trampa. En el armenio oriental -ում es también forma verbal y terminación de lugar, la respuesta a «¿dónde?». En la occidental no: «pregunto» es «կը (gə) հարցնեմ (hartsnem) (gə hartsnem)», «en la habitación» es «սենեակին (senyagin) մէջ (mech) (senyagin mech)». Por eso aquí -ում al final de palabra casi siempre es nombre: հարցում (hartsum) — encuesta, որոշում (voroshum) — decisión, no una forma del verbo.
El sufijo -ութիւն arma el nombre abstracto. Se engancha más a la cualidad que a la acción: առողջ (arroghch) → առողջութիւն (arroghchut'yun), երկար (yergar) → երկարութիւն (yergarut'yun), հաւանական → հաւանականութիւն (havanaganut'yun). La diferencia con -ում es sencilla: -ում es qué ocurre, -ութիւն es qué estado de cosas. Բուժում (puzhum) — el tratamiento como proceso, բժշկութիւն — la medicina como oficio.
Trucos menores. El sufijo -անք/-ունք: մաղթել → մաղթանք (maght'ank') (deseo), զգալ → զգացմունք (sentimiento), ուռիլ → ուռուցք (tumor). Y la base desnuda, sin sufijo: ցաւիլ → ցաւ (tsav) (dolor), խօսիլ (khosil) → խօսք (palabra, habla). Y si ningún truco sirve, sirve la forma con -ը: ծխելը (dzkhelə) վնասակար է (vnasagar e) (dzkhelə vnasagar e) — fumar es dañino.
Tabla
| Verbo | Nombre | Con qué truco | Qué salió |
|---|---|---|---|
| բորբոքիլ — inflamarse | բորբոքում (porpok'um) | -ում | inflamación |
| ներարկել — inyectar | ներարկում (nerargum) | -ում | inyección, gotero |
| զննել — examinar | զննում (znnum) | -ում | exploración |
| հարցնել (hartsnel) — preguntar | հարցում (hartsum) | -ում | encuesta |
| հետազոտել — investigar | հետազոտութիւն | -ութիւն | investigación |
| ենթադրել (yent'atrel) — suponer | ենթադրութիւն (yent'atrut'yun) | -ութիւն | suposición |
| մաղթել — desear | մաղթանք (maght'ank') | -անք | deseo |
| ցաւիլ — doler | ցաւ (tsav) | sin sufijo | dolor |
| ծխել (dzkhel) — fumar | ծխելը (dzkhelə) | forma con -ը | el fumar |
Con ejemplos
- dzkhelə vnasagar sovorut'yun e, yev t'oghulə tzhvar eFumar es un hábito dañino, y dejarlo es difícil
Cómo se asienta la regla en la cabeza
Una regla no se aprende con la explicación, sino al intentar usarla y fallar. Por eso la aplicación la trae mezclada con palabras y no como lección aparte: reaparece justo donde se te olvidó.
Preguntas frecuentes
el nombre hecho de verbo: ¿cómo funciona en armenio occidental?
Media parte de las palabras médicas es un nombre hecho de verbo con un solo truco: բորբոքիլ → բորբոքում (porpok'um), ներարկել → ներարկում (nerargum), պատուաստել → պատուաստում (badvasdum), զննել → զննում (znnum), հարցնել (hartsnel) → հարցում (hartsum). El sufijo -ում arma el nombre de acción. Se toma la base del presente y se le añade -ում: վարակել (contagiar) →…
¿Cómo se ve en una frase de ejemplo en armenio occidental?
«Դեղերէն ետք բորբոքումը անցաւ» (tegheren yedk' porpok'umə antsav) — Tras las medicinas pasó la inflamación. La regla se prueba mejor con frases así que memorizándola como fórmula: en la conversación aflora justamente la frase.