LingoflyՎերսկսիլ, դադարեցնել, ձեռնամուխ ըլլալ: principio, fin y «de nuevo»
Los verbos «cesar», «reanudar», «emprender» en muchos idiomas no son palabras, sino construcciones. Aquí son palabras, pero montadas de manera transparente, y hay que saber armarlas. El prefijo վեր- significa «de nuevo, otra vez». Սկսիլ (sgsil) (empezar) → վերսկսիլ (versgsil) (reanudar), կանգնիլ (ganknil) (estar de pie) → վերականգնել (veraganknel) (restaurar), ստուգել (comprobar) → վերստուգել (versdukel) (recomprobar), նայիլ (nayil) (mirar) → վերանայել (revisar). Nuestro «re-»…
Cómo funciona
Los verbos «cesar», «reanudar», «emprender» en muchos idiomas no son palabras, sino construcciones. Aquí son palabras, pero montadas de manera transparente, y hay que saber armarlas. El prefijo վեր- (ver) significa «de nuevo, otra vez». Սկսիլ (sgsil) (empezar) → վերսկսիլ (versgsil) (reanudar), կանգնիլ (ganknil) (estar de pie) → վերականգնել (veraganknel) (restaurar), ստուգել (comprobar) → վերստուգել (versdukel) (recomprobar), նայիլ (nayil) (mirar) → վեր (ver)անայել (revisar). Nuestro «re-» y «volver a» en la mitad de los casos se traduce con ese վեր-. Cuidado: el mismo prefijo tiene un segundo sentido, «fuera»: վերացնել (veratsnel) no es «hacer de nuevo», sino «eliminar».
La pareja «solo» y «a alguien». Aquí se distingue regularmente entre «ocurrió solo» y «alguien lo hizo»: դադրիլ (cesar por sí) — դադարեցնել (tataretsnel) (hacer cesar), աւարտիլ (terminarse) — աւարտել (avardel) (terminar algo), ձգձգուիլ (tsktskvil) (alargarse) — ձգձգել (dar largas). El sufijo -եցնել añade el agente, y -իլ y -ուիլ lo quitan.
Vueltas en lugar de verbo. Donde el español se apaña con un prefijo, aquí se toma una combinación: «emprender» — ձեռնամուխ ըլլալ (tserrnamukh əllal) («meter la mano»), «ponerse a» — գործի անցնիլ (kordzi antsnil), «tirar la toalla» — ձեռք թափ տալ (tserrk' t'ap' dal). Las tres piden la forma de «a quién»: գործ (kordz)ին ձեռնամուխ ըլլալ (tserrnamukh əllal) (kordzin tserrnamukh əllal).
La negación. La partícula «չ» se pega al verbo delante y mueve el acento: յանձնուեցաւ (se rindió) → չյանձնուեցաւ (chhantsnuetsav) (no se rindió), հասկցայ (hasgtsa) → չհասկցայ (chhasgtsay) (chhasgtsa).
Tabla
| Solo | Alguien lo hace | Sentido |
|---|---|---|
| դադրիլ | դադարեցնել (tataretsnel) | cesar / hacer cesar |
| աւարտիլ | աւարտել (avardel) | terminarse / terminar |
| ձգձգուիլ (tsktskvil) | ձգձգել | alargarse / dar largas |
| պահպանուիլ (bahbanvil) | պահպանել (bahbanel) | conservarse / conservar |
Con ejemplos
- Բանակցութիւնները վերսկսան երկուշաբթիpanagtsut'yunnerə versgsan yergushapt'iReanudaron las negociaciones el lunes
- Աշխատանքը դադարեցուցին մինչեւ գարունashkhadank'ə tataretsutsin minchev karunPararon los trabajos hasta la primavera
- Առաւօտեան ձեռնամուխ եղանք վերանորոգումինarravodean tserrnamukh yeghank' veranorokuminPor la mañana nos pusimos manos a la obra con la reforma
Cómo se asienta la regla en la cabeza
Una regla no se aprende con la explicación, sino al intentar usarla y fallar. Por eso la aplicación la trae mezclada con palabras y no como lección aparte: reaparece justo donde se te olvidó.
Preguntas frecuentes
principio, fin y «de nuevo»: ¿cómo funciona en armenio occidental?
Los verbos «cesar», «reanudar», «emprender» en muchos idiomas no son palabras, sino construcciones. Aquí son palabras, pero montadas de manera transparente, y hay que saber armarlas. El prefijo վեր- significa «de nuevo, otra vez». Սկսիլ (sgsil) (empezar) → վերսկսիլ (versgsil) (reanudar), կանգնիլ (ganknil) (estar de pie) →…
¿Cómo se ve en una frase de ejemplo en armenio occidental?
«Բանակցութիւնները վերսկսան երկուշաբթի» (panagtsut'yunnerə versgsan yergushapt'i) — Reanudaron las negociaciones el lunes. La regla se prueba mejor con frases así que memorizándola como fórmula: en la conversación aflora justamente la frase.