Կաշվե պայուսակ y դանակով կտրել: de qué y con qué
En la tienda dos preguntas salen más que las demás: «¿de qué está hecho?» y «¿con qué se hace?». Aquí, en lugar de preposición, una terminación por pregunta. -ե es el material convertido en adjetivo: se pega directamente al nombre y va delante de la cosa. կաշվե պայուսակ — bolso de cuero, ապակե բաժակ — vaso de vidrio, փայտե տախտակ — tabla de madera. En las palabras en -ք la base cambia: թուղթ → թղթե. Por ejemplo…
Cómo funciona
En la tienda dos preguntas salen más que las demás: «¿de qué está hecho?» y «¿con qué se hace?». Aquí, en lugar de preposición, una terminación por pregunta. -ե es el material convertido en adjetivo: se pega directamente al nombre y va delante de la cosa. կաշվե պայուսակ (gashve bayusag) — bolso de cuero, ապակե բաժակ (abage pazhag) — vaso de vidrio, փայտե տախտակ (p'ayde dakhdag) — tabla de madera. En las palabras en -ք la base cambia: թուղթ (t'ught') → թղթե (t'ght'e).
-ից — «de qué está hecho», respondiendo con toda la vuelta. Va detrás de la cosa: պայուսակը կաշվից է (bayusagə gashvits e) — el bolso es de cuero, բռնակը մետաղից է (prrnagə medaghits e) — el mango es de metal. Es el mismo -ից de «desde»: Երեւանից (Yerevanits). La diferencia con -ե está solo en el orden: կաշվե պայուսակ, pero պայուսակը կաշվից է.
-ով (-vov) — «con qué, mediante qué». Դանակով կտրել — cortar con cuchillo, մկրատով կտրիր (mgradov gdrir) — corta con tijeras, քարտով վճարել (k'ardov vjarel) — pagar con tarjeta. կիտրոնով թէյ — té con limón, սերուցքով սուրճ — café con nata.
A -ով le quedan tres trabajos más. Marca el medio de transporte: աւտոբուսով — en autobús. Marca el objeto de orgullo y del trueque: քեզնով հպարտանում եմ, այլ գույնով փոխել (ayl kuynov p'okhel). Y convierte en adverbio: հաճույքով (hajuyk'ov) — con gusto. Una terminación, cuatro sentidos; siempre responde a «¿con qué?».
Tabla
| Pregunta | Terminación | Ejemplo | Dónde va |
|---|---|---|---|
| ¿cómo es (de qué)? | -ե | կաշվե պայուսակ | delante de la cosa |
| ¿cómo es (de qué)? | -ե | ապակե բաժակ — vaso de vidrio | delante de la cosa |
| ¿de qué está hecho? | -ից | պայուսակը կաշվից է | detrás de la cosa |
| ¿con qué? | -ով | դանակով կտրել — cortar con cuchillo | junto al verbo |
| ¿con qué (acompañante)? | -ով | կիտրոնով թէյ — té con limón | delante de la cosa |
| ¿en qué (transporte)? | -ով | աւտոբուսով — en autobús | junto al verbo |
| ¿cómo (adverbio)? | -ով | հաճույքով — con gusto | junto al verbo |
Con ejemplos
- Բնական կաշվե պայուսակ եմ փնտրումpnagan gashve bayusag em p'ndrumBusco un bolso de piel natural
- Այս բաժակը ապակուց է, ոչ թե պլաստիկիցays pazhagə abaguts e, voch t'e blasdigitsEste vaso es de vidrio, no de plástico
- Պանիրը քերիչով քերիրbanirə k'erichov k'erirRalla el queso con el rallador
Cómo se asienta la regla en la cabeza
Una regla no se aprende con la explicación, sino al intentar usarla y fallar. Por eso la aplicación la trae mezclada con palabras y no como lección aparte: reaparece justo donde se te olvidó.
Preguntas frecuentes
Cómo se dice de qué está hecho?
En la tienda dos preguntas salen más que las demás: «¿de qué está hecho?» y «¿con qué se hace?». Aquí, en lugar de preposición, una terminación por pregunta. -ե es el material convertido en adjetivo: se pega directamente al nombre y va delante de la cosa. կաշվե պայուսակ — bolso de cuero, ապակե…
La terminación -ով de instrumento?
-ից — «de qué está hecho», respondiendo con toda la vuelta. Va detrás de la cosa: պայուսակը կաշվից է — el bolso es de cuero, բռնակը մետաղից է — el mango es de metal. Es el mismo -ից de «desde»: Երեւանից. La diferencia con -ե está solo en el orden: կաշվե պայուսակ, pero պայուսակը կաշվից է.
Cómo se dice bolso de cuero?
-ով — «con qué, mediante qué». Դանակով կտրել — cortar con cuchillo, մկրատով կտրիր — corta con tijeras, քարտով վճարել — pagar con tarjeta. կիտրոնով թէյ — té con limón, սերուցքով սուրճ — café con nata.
Cómo se dice en autobús: -ով?
A -ով le quedan tres trabajos más. Marca el medio de transporte: աւտոբուսով — en autobús. Marca el objeto de orgullo y del trueque: քեզնով հպարտանում եմ, այլ գույնով փոխել. Y convierte en adverbio: հաճույքով — con gusto. Una terminación, cuatro sentidos; siempre responde a «¿con qué?».
La terminación -ե de material?
A -ով le quedan tres trabajos más. Marca el medio de transporte: աւտոբուսով — en autobús. Marca el objeto de orgullo y del trueque: քեզնով հպարտանում եմ, այլ գույնով փոխել. Y convierte en adverbio: հաճույքով — con gusto. Una terminación, cuatro sentidos; siempre responde a «¿con qué?».
Pagar con tarjeta: քարտով?
A -ով le quedan tres trabajos más. Marca el medio de transporte: աւտոբուսով — en autobús. Marca el objeto de orgullo y del trueque: քեզնով հպարտանում եմ, այլ գույնով փոխել. Y convierte en adverbio: հաճույքով — con gusto. Una terminación, cuatro sentidos; siempre responde a «¿con qué?».
¿Cómo se ve en una frase de ejemplo armenio occidental?
«Բնական կաշվե պայուսակ եմ փնտրում» (pnagan gashve bayusag em p'ndrum) — Busco un bolso de piel natural. La regla se prueba mejor con frases así que memorizándola como fórmula: en la conversación aflora justamente la frase.