Եփելուց առաջ, եփելիս: una acción alrededor de otra
La receta es una cadena de «primero… luego…», y en español la sostienen las conjunciones: «antes de cocer», «después de que enfríe». Aquí es más corto: se toma la forma de infinitivo y se le cuelga una terminación — sin subordinada. -ուց առաջ — «antes de»: a la forma en -ուց se le añade առաջ, y va DETRÁS de la palabra: եփելուց առաջ — antes de cocer, գնալուց առաջ — antes de irse. Por ejemplo: «Եփելուց առաջ…
Cómo funciona
La receta es una cadena de «primero… luego…», y en español la sostienen las conjunciones: «antes de cocer», «después de que enfríe». Aquí es más corto: se toma la forma de infinitivo y se le cuelga una terminación — sin subordinada. -ուց առաջ — «antes de»: a la forma en -ուց se le añade առաջ (arrach), y va DETRÁS de la palabra: եփելուց առաջ (yep'eluts arrach) — antes de cocer, գնալուց առաջ — antes de irse.
La forma -ուց հետո — «después de»: եռալուց հետո (yerraluts hedo) — después de que hierva, ուտելուց հետո (udeluts hedo) — después de comer. La forma -իս — «cuando, mientras»: la terminación se cuelga de la misma base: եփելիս — cuando cocinas, կարդալիս (gartalis) — cuando lees. Sin conjunción: Ակնոց եմ կրում կարդալիս (agnots em grum gartalis) — llevo gafas para leer.
Y dos colas menores, de recetas y tiendas. -ու (-u) / -ելու — «para»: կտրատելու տախտակ (gdradelu dakhdag) — tabla para cortar, տանելու համար (danelu hamar) — para llevar. -ով (-vov) tras la forma en -ել da «mediante»: եփելով — cociendo, սակարկելով — regateando.
La gran ventaja de estas formas es que no piden persona. Եփելուց առաջ sirve para «antes de que yo cueza» y para «antes de que tú cocines»: quién es, lo dice la principal. Por eso los manuales están escritos casi enteramente con ellas.
Tabla
| Sentido | Forma | Ejemplo |
|---|---|---|
| antes de | -ուց առաջ | եփելուց առաջ — antes de cocer |
| después de | -ուց հետո | ուտելուց հետո — después de comer |
| cuando, mientras | -իս | կարդալիս — cuando lees |
| para | -ելու / -ալու | կտրատելու տախտակ — tabla para cortar |
| para (con համար) | -ելու համար | տանելու համար — para llevar |
| mediante | -ելով | սակարկելով — regateando |
Con ejemplos
- Եփելուց առաջ բանջարեղենը մաքրիրyep'eluts arrach panchareghenə mak'rirAntes de cocer, pela las verduras
- Եռալուց հետո ավելացրու աղyerraluts hedo avelatsru aghTras la ebullición, añade sal
- Ուտելիս հեռախօսին մի նայիրudelis herrakhosin mi nayirCuando comes, no mires el teléfono
Cómo se asienta la regla en la cabeza
Una regla no se aprende con la explicación, sino al intentar usarla y fallar. Por eso la aplicación la trae mezclada con palabras y no como lección aparte: reaparece justo donde se te olvidó.
Preguntas frecuentes
una acción alrededor de otra: ¿cómo funciona en armenio occidental?
La receta es una cadena de «primero… luego…», y en español la sostienen las conjunciones: «antes de cocer», «después de que enfríe». Aquí es más corto: se toma la forma de infinitivo y se le cuelga una terminación — sin subordinada. -ուց առաջ — «antes de»: a la forma en -ուց se le añade առաջ, y va…
¿Cómo se ve en una frase de ejemplo armenio occidental?
«Եփելուց առաջ բանջարեղենը մաքրիր» (yep'eluts arrach panchareghenə mak'rir) — Antes de cocer, pela las verduras. La regla se prueba mejor con frases así que memorizándola como fórmula: en la conversación aflora justamente la frase.