Svršeni i nesvršeni: el aspecto, familiar y traicionero
El verbo serbio tiene aspecto: perfecto y imperfecto. El español no tiene pares de verbos, pero sí la misma frontera en los tiempos: «escribía» y «escribí» reparten acción en curso y acción cerrada, y eso es, a grandes rasgos, lo que separa los dos miembros del par. Los pares se construyen con los mismos medios: prefijo (pisati → napisati, raditi → uraditi) o cambio de sufijo (kupiti → kupovati, dati → davati). Por…
Cómo funciona
El verbo serbio tiene aspecto: perfecto y imperfecto. El español no tiene pares de verbos, pero sí la misma frontera en los tiempos: «escribía» y «escribí» reparten acción en curso y acción cerrada, y eso es, a grandes rasgos, lo que separa los dos miembros del par. Los pares se construyen con los mismos medios: prefijo (pisati → napisati, raditi → uraditi) o cambio de sufijo (kupiti → kupovati, dati → davati).
Y a partir de ahí empiezan los desajustes, y son caros.
El primero y más importante: el aspecto perfecto serbio tiene presente, y no significa futuro. Nuestro «escribiré» no tiene equivalente en «napišem»: esa forma serbia sola no es una frase, vive solo tras conjunción o «da». Kad napišem pismo, javiću ti se. Hoću da napišem pismo. Čim stignem, zvaću te. De aquí sale la regla que ahorra meses: tras «kad», «čim», «ako», «dok», «pre nego što» y «nakon što» el futuro se dice en presente del aspecto perfecto — y no es una licencia hablada, sino norma.
Segundo: las fronteras de los pares pasan por otro sitio. Videti y čuti son biaspectuales: una sola forma vale para los dos aspectos. Trebati solo existe en imperfecto — «hizo falta» se dirá de otro modo. Y ići y doći no son un par de aspecto, sino dos verbos de movimiento distintos, y confundirlos cuesta tanto como confundir «ir» y «venir».
Tercero, práctico: tras los verbos de fase va solo el aspecto imperfecto. Počeo sam da učim, y no «da naučim». Prestao je da puši. Nastavili smo da radimo. Aquí el serbio es igual de estricto que el español, pero conviene vigilarse: el prefijo tienta.
Y cuarto, se oye al instante: el hábito pide imperfecto. Svaki dan pijem kafu, uvek kasnim, obično ustajem u sedam. El aspecto perfecto en estas frases significaría un caso único, y el interlocutor volvería a preguntar.
Tabla
| Imperfecto | Perfecto | Cómo se relacionan | Ejemplo | Qué recordar |
|---|---|---|---|---|
| pisati | napisati | prefijo | napisao sam pismo | como esperabas |
| kupovati | kupiti | sufijo | kupio sam kartu | sufijo, no prefijo |
| vraćati | vratiti | sufijo | vraćam auto | «devolver» es perfecto |
| stizati | stići | bases distintas | čim stignem | tras «čim», presente |
| videti | videti | biaspectual | video sam | una forma, dos aspectos |
| trebati | — | sin par | treba mi | solo imperfecto |
| učiti | nauciti | prefijo | počeo da učim | tras «početi», imperfecto |
Con ejemplos
- Кад напишем извештај, послаћу ти гаKad napišem izveštaj, poslaću ti gaCuando termine el informe, te lo mando
- Почео сам да учим српски прошле годинеPočeo sam da učim srpski prošle godineEmpecé a aprender serbio el año pasado
- Сваки дан читам вести, али данас нисам прочитао ниједнуSvaki dan čitam vesti, ali danas nisam pročitao nijednuCada día leo noticias, pero hoy no he leído ni una
Cómo se asienta la regla en la cabeza
Una regla no se aprende con la explicación, sino al intentar usarla y fallar. Por eso la aplicación la trae mezclada con palabras y no como lección aparte: reaparece justo donde se te olvidó.
Preguntas frecuentes
El aspecto verbal del serbio?
El verbo serbio tiene aspecto: perfecto y imperfecto. El español no tiene pares de verbos, pero sí la misma frontera en los tiempos: «escribía» y «escribí» reparten acción en curso y acción cerrada, y eso es, a grandes rasgos, lo que separa los dos miembros del par. Los pares se construyen con los…
Pisati o napisati?
Y a partir de ahí empiezan los desajustes, y son caros.
Napisem es futuro o presente?
El primero y más importante: el aspecto perfecto serbio tiene presente, y no significa futuro. Nuestro «escribiré» no tiene equivalente en «napišem»: esa forma serbia sola no es una frase, vive solo tras conjunción o «da». Kad napišem pismo, javiću ti se. Hoću da napišem pismo. Čim stignem, zvaću…
Qué aspecto va después de počeo sam da?
Segundo: las fronteras de los pares pasan por otro sitio. Videti y čuti son biaspectuales: una sola forma vale para los dos aspectos. Trebati solo existe en imperfecto — «hizo falta» se dirá de otro modo. Y ići y doći no son un par de aspecto, sino dos verbos de movimiento distintos, y confundirlos…
¿Cómo se ve en una frase de ejemplo serbio?
«Кад напишем извештај, послаћу ти га» (Kad napišem izveštaj, poslaću ti ga) — Cuando termine el informe, te lo mando. La regla se prueba mejor con frases así que memorizándola como fórmula: en la conversación aflora justamente la frase.